Nguyễn Đình Phong

Tôi không phải đầu bếp. Cũng chẳng phải chuyên gia ẩm thực. Tôi chỉ là người lớn lên trong mùi cơm khê, tiếng rao sáng sớm và tiếng thìa gõ vào thành nồi – những âm thanh rất đỗi bình thường nhưng lại gợi thương đến lạ.

Tuổi thơ tôi gắn với những bữa cơm đạm bạc nhưng ấm lòng – tô canh rau ngót nấu tôm khô của mẹ, cá bống kho khô đậm vị miền Trung, hay đơn giản là dĩa cơm nguội chan nước mắm chanh tỏi. Không phải lúc nào nhà cũng đủ đầy, nhưng bữa ăn thì luôn có mặt đủ người. Và tôi nhận ra: ẩm thực là nơi lưu giữ ký ức một cách bền bỉ nhất.

Khi lớn lên, tôi bắt đầu xê dịch. Không phải để du lịch, mà là để sống cùng những vùng đất khác. Tôi từng ở trọ trong hẻm nhỏ Sài Gòn, từng ngủ nhờ một đêm trong nhà dân giữa vùng cao Yên Bái. Nơi đâu tôi đến, tôi ăn cùng họ. Không phải để chụp ảnh check-in, mà để hiểu một món ăn ra đời thế nào – từ cái bếp than nhỏ đến đôi bàn tay chai sạn.

Tôi từng ăn bún bò Huế nấu bởi một cô giáo về hưu, từng được mời chén chè chuối do một bà cụ nấu giữa trời mưa ở Vĩnh Long. Tôi biết vị của cơm nắm gói bằng lá chuối ở chợ quê, mùi của món gỏi cá suối tẩm ướp bởi người Thái ở Sơn La, hay vị khói âm ỉ từ bếp nướng thịt bên lề đường Sài Gòn. Mỗi món ăn tôi gặp đều có một câu chuyện, một gương mặt, một ký ức.

Khi bắt đầu viết cho Quán Ăn Gần Đây, tôi chọn kể chuyện ẩm thực chứ không “review”. Tôi không xếp món theo thang điểm hay “must try” – tôi để chúng sống lại qua câu chữ. Đó có thể là câu chuyện một người phụ nữ gồng gánh nuôi ba đứa con bằng quán bánh bèo bé tí xíu trong hẻm. Hay ông chủ quán cà phê cóc mười mấy năm chỉ pha đúng một kiểu đen đá không đường – nhưng ai uống rồi cũng thấy dịu.

“Tôi viết để nhớ. Và để người khác cũng có thể nhớ.”

Trong thế giới hiện đại quá nhiều lựa chọn và ồn ào, tôi hy vọng những điều nhỏ bé mình kể ra sẽ khiến ai đó chậm lại một chút – để thấy rằng một đĩa cơm rang có thể là cả thanh xuân, một bát phở nóng có thể là thứ giữ người ta ở lại Sài Gòn thêm vài năm nữa.

Tôi không viết về ẩm thực cho người sành ăn. Tôi viết cho những ai từng ăn trong bếp nghèo, từng ăn khi nhớ mẹ, từng ăn một mình lúc tan ca. Và tôi tin: mỗi người đều có một món ăn khiến họ lặng đi – tôi chỉ đang tìm lại món ấy, giùm họ.